dagboekschrijven.web-log.nl

verbinden

Na een nacht "onder het bed" geslapen te hebben, word ik wakker in een witte wereld. De benenwagen wordt voor de zoveelste keer deze winter van stal gehaald. Onderweg naar school is er het getik van een bonte specht. Te mooi om niet even stil te blijven staan om te luisteren en goed te kijken waar hij zich in de oude wilg verstopt heeft. Mijn liefde voor de natuur wordt gespiegeld in de aandacht waarmee de kinderen meekijken. Even later volgen zij de sporen van een hond, een fiets en een poes. Samen zoeken we naar sporen van een eend, een merel of een mus. De 10 minuten naar school zijn een ware ontdekkingstocht waarin we samen de dingen bij de naam noemen.

In het luisterboek The Writing Life spreken Julia Cameron en Natalie Goldberg samen over schrijven. Op een gegeven moment komt het gesprek op het beschrijven van details en de dingen een naam geven. Julia Cameron geeft aan dat zij soms boeken koopt om namen van dieren of bijvoorbeeld gebouwen te leren. Een mooie gedetailleerde omschrijving of het noemen van een naam zorgt ervoor dat lezers zich met de tekst kunnen verbinden. Voor het dagboek geldt voor mij eigenlijk hetzelfde. Ik kan schrijven "boom", maar ik kan ook kiezen voor "lijsterbes". Door dat woord te gebruiken, zie ik meteen het plaatje voor me van een boom met prachtige oranje-rode bessen. Ik kan schrijven appeltaart, maar zeg nou zelf van "een dampende punt appelgebak met slagroom" krijg je meer trek. Door details en de namen van de dingen om je heen te gebruiken verbind je je met de omgeving waarin je leeft. Door die details ook in je dagboek te gebruiken worden de schrijfsels gevarieerder, maar je laat ook meer van de buitenwereld in je dagboek doorklinken. Meer details zorgen ook voor een levendigere herinnering, zowel qua beeld als qua gevoel. Schrijf desnoods de volgende woorden op een briefje en leg dat los in je dagboek. Juist deze woorden dagen je uit tot het gebruiken van meer details.

* Textuur (glad, ruw, hobbelig, zacht, hard enz.)
* Temperatuur
* Kleur
* Plaats
* Geur
* Smaak
* Vorm
* Geluid

vrij cluster

Soms is vrij associëren heerlijk om te doen. Op dit moment doe ik dit vrijwel dagelijks en soms verwonder ik me over de gedachten of associaties die boven komen. Ik kan er voor kiezen om zo'n verrassing uit te werken in een korte tekst. Ik kan ook het cluster verder ongemoeid laten. Clusters geven een mooi beeld van het netwerk aan woorden dat ik in mijn hoofd heb. En naarmate ik er meer maak, zie ik ook dat ik vrijer word en de snelheid toeneemt.

Techniek:
Je begint in het midden van je pagina met een woord. In dit geval is dat het woord BOOM. Dan ga je associeren. Ik maak steeds woordkettingen waarbij uit het ene woord de volgende associatie volgt. Zo schreef ik bijvoorbeeld: boom - wortel - tak- blad - herfst- loslaten. Wanneer er niets meer komt, begin ik weer opnieuw bij het woord boom enz.

Tip:
Als je dit een leuke schrijftechniek vindt, dan is het schrijfboekje Clusters van Christine de Vries misschien iets voor jou (uitgegeven bij A3 Boeken). Aan de hand van 40 thema's kun je deze schrijftechniek toepassen in vrije clusters en clusters die een voorgeschreven vorm hebben.

cascade - voorbeeld

Ik kijk door het raam naar buiten. Kale takken met katjes die nog katjes moeten worden. De stammen van de berken zijn wit met hier en daar een zwarte streep. Dikke takken, dunne takken, kleintjes en grote. Boven in de boom danst een tak nadat een vogel zijn rustplaats weer verlaten heeft. Het lijnenspel van bochten en kronkels steekt af tegen de lichtblauwe achtergrond.

In die wirwar herken ik de wirwar van mijn eigen gedachten en gevoelens. Soms zie ik iets op de voorgrond, soms ligt het verder naar achter. Schrijven geeft structuur, ordening en ruimte. Maar tegelijkertijd realiseer ik me dat ik nooit alles kan beschrijven. Het zijn als het ware de grote dikke takken die ik met mijn pen raak. Soms volg ik zo'n tak tot het eind en splits het helemaal uit. Soms kom ik niet verder dan de eerste vertakking.

Iedere keer weer ervaar ik dat de natuur mij een hoop te vertellen heeft. Of ik nu ga wandelen of even uit het raam staar. Ergens maken paddenstoelen, bomen, bloemen of vogels een verhaal los. Een verhaal dat nog niet geschreven is in mijn dagboek. Een verhaal dat mij inzicht geeft of misschien gewoon de opluchting om het even te mogen vertellen op papier.

Dit is een voorbeeld van een cascade. Ik begin met het beschrijven van iets dat ik buiten zie. Als er dan een associatie opkomt, volgt mijn pen die gedachte en schrijft verder. Het is een techniek die je altijd bij de hand hebt. Ga zitten, kijk om je heen en beschrijf een voorwerp of situatie. Volg met je pen de eerste associatie die opkomt.

linkshandig II

Ook in het creatief / kunstzinnig werken kom ik mijn innerlijke criticus tegen. En juist op het moment dat ik hem herken, roept de docent achter me dat je ook met je linkerhand kunt werken om het denken te omzeilen. Inwendig moet ik glimlachen. Wat tijdens het schrijven zo gewoon is, lijk ik in het kunstzinnig werk weer opnieuw te moeten ontdekken: het gebruik van mijn andere hand.

Wanneer ik thuis aan het werk ga, loop ik tegen zoveel weerstand op dat het me niet lukt om me eens lekker uit te leven met verf. Dan maar het "trucje" van het oude vertrouwde dagboekschrijven: de dialoog tussen linker en rechterhand om te ontdekken waar de basis van het probleem ligt. Hoewel ik het al maanden niet meer gedaan heb, geeft het zoveel voldoening (en ook antwoorden) dat ik me voorneem om toch weer wat vaker dialogen te schrijven tussen mijn linker- en rechterhand.

Meer lezen over dit onderwerp:

* linkshandig
* The power of your other hand (Google Books)

ochtendpagina's - pen versus pc

Zoals je in de linkerkolom kunt zien, reageren er soms mensen op oude logjes. Dit kan omdat ik het archief niet gesloten heb voor reacties. Soms zet ik dan mijn reactie erbij, maar zoals nu kan ik er ook voor kiezen om een item toch weer wat meer in het licht te zetten. Het afgelopen weekend was er een reactie op ochtendpagina's bij een logje uit 2007 (lees ook deze en deze nog maar eens over datzelfde onderwerp).

De meningen over het schrijven van ochtendpagina's zijn en blijven verdeeld. Dat geldt niet alleen voor de pagina's zelf, maar ook voor het gebruik van de computer versus de gewone pen. Hoewel ik zelf op dit moment even geen ochtendpagina's schrijf, blijft deze methode me wel boeien zowel in de praktijk als in de theorie.

Zelf hanteer ik voor deze vorm van schrijven graag dezelfde regels als bij het dagboekschrijven:
- Bepaal van te voren hoeveel je wilt schrijven (in tijd of in hoeveelheid).
- Schrijf zo snel als je kunt.
- Houd je pen op het papier (dus niet denken, nalezen en/of verbeteren).
- Maak je geen zorgen om spelling en grammatica.
- Als je niets meer weet om over te schrijven, schrijf dat dan op. Elke gedachte telt. Er komen vanzelf wel weer nieuwe onderwerpen te voorschijn.
- Geef jezelf toestemming om rommel te schrijven.

Met deze regels in het achterhoofd kijk ik naar het schrijven met de pc en het schrijven met een gewone pen. Wanneer je kunt typen zonder je tikfouten te verbeteren (wat vergelijkbaar is met het doorschrijven met de hand) en je kunt met 10 vingers blind typen, dan kan typen een prima manier zijn om ochtendpagina's te schrijven. Vind je het lastig om geen fouten te verbeteren, dan moet je misschien typen zonder je beeldscherm aan te zetten. Bij een laptop zou je er voor kunnen kiezen om een velletje papier voor te zetten zodat je niet gestoord wordt door foute woordbeelden. Een voordeel van schrijven (ook al gaat het misschien langzamer dan typen) vind ik zelf het fysieke gevoel. Daarmee bedoel ik niet het gevoel van papier en pen, maar het gevoel van mijn motoriek en spierspanning. Als je regelmatig schrijft, voel je op een gegeven moment wanneer je een pen ontspannen of juist gespannen vasthoudt. Je voelt misschien een kleine kramp in je arm of hand tijdens het schrijven en vaak gebeurt dat op momenten dat je met het schrijven iets aanraakt waarover je verder zou kunnen schrijven (daar is iets interessants om te ont-dekken). Tijdens het typen gebeurt mij dat veel minder vaak en is dat dus voor mij een reden om het met de hand te doen.

open zinnen

Het is alweer een tijd geleden dat ik het boekje Open Zinnen van Christine de Vries had aangeschaft. Het boekje was nog maagdelijk leeg, maar nu ik eens per 2 weken in de trein naar Breda stap, leek me dit een perfect boekje om af en toe wat op te schrijven. De eerste treinreis genoot ik van Joe Speedboot en kwam er van schrijven niet veel terecht. Toen ik vanmorgen voor een afspraak in de stad moest zijn, besloot ik daarna nog maar even te spijbelen. Ik kwam bij de Hema terecht. Dronk er koffie en zag mijn boekje nog in mijn tas zitten. Gelijk twee pagina's vol gepend. Ik moet zeggen dat het formaat heel prettig is. Door de redelijk kleine pagina's kwam ik in ieder geval snel te de kern. Dit boekje zal de komende tijd echt in mijn tas blijven zitten. Ideaal om af en toe eens te schrijven op het terras, in de wachtkamer of in de trein.

Mocht je het boekje nog niet kennen, surf dan eens naar A3boeken.

stapelgedichten

In De Zomerse Schrijfkaravaan zat een opdracht om met behulp van boektitels een gedicht te maken. Ik stond voor mijn boekenkast en bleef maar boeken pakken. Een leuke oefening en zeker voor herhaling vatbaar. Wil je ook eens wat stapelgedichten van andere mensen zien, klik dan eens hier heen.

vastlopen

Hoe je een bepaalde schrijfoefening noemt, blijkt soms heel persoonlijk te zijn. Dat wat Christina Baldwin omschrijft als "flow-writes" vind ik min of meer terug als cascade bij Christine de Vries. In feite komt het neer op eerst het maken van een omschrijving van iets dat zich in je omgeving bevindt om dan vervolgens verder te schrijven over de eerste de beste associatie die bovenkomt.

Nu is het me de laatste weken al heel vaak overkomen dat ik een voorwerp zag en dat er onmiddellijk een associatie boven kwam drijven, zonder ooit een letter over het voorwerp geschreven te hebben. Of je dit dan uit moet stellen en toch met een beschrijving moet beginnen, is iets wat ik nergens terug vind. Ik heb er mee gespeeld: soms schreef ik over die onmiddellijke associatie, soms stelde ik het uit door toch eerst met de beschrijving te beginnen. Er is geen juiste manier denk ik. Het blijft spelen met dat wat prettig aanvoelt op dat ene moment.

Een ander probleem dat zich soms aandient is dat er geen enkele associatie komt. Dan zeggen de boeken "doorschrijven". Maar ja, soms heb je alles wel beschreven. Wat dan? Ik koos ervoor om het probleem tijdens het schrijven te benoemen. Bij toverslag was er ineens toch die associatie. Het blijft wonderlijk.

favoriete oefening?

Ruim de boekenkast weer eens op en zie mijn rijtje schrijfboeken staan. Vraag ik me ineens af welke schrijfoefening favoriet zou zijn bij mijn lezers?

welke lijstjes schrijf jij?

Lijstjes zijn handig als je snel wat wilt schrijven. Maar ook zijn het heerlijke inspiratiebronnen. Een van de lezeressen van dit weblog vroeg zich af welke lijstjes jullie allemaal schrijven en wat er dan op die lijstjes staat. Het maakt niet uit wat voor lijstje: of het nu de boodschappen zijn of de to-do-lijstjes voor op je werk. Dus mensen... laat wat van je horen. Zet je lijstjes in de reacties.

Een greep uit mijn lijstjes:

Mijn favorieten van de slager:

* de odin groetentas
* watermeloen
* rosbief
* monchou-rolletjes (ontbijtspek gevuld met prei en monchou)
* houthakkerssteak (kerriekipfilet met ontbijtspek)

nog te lezen boeken:

* het verboden pad - kees van beijnum
* contrapunt - anna enquist
* zielen - stephanie meyer
* brieven aan een jonge dichter - rilke

's avonds in de voortuin:

* een egel
* vleermuizen
* een merel
* muggen
* spinnen
* slakken

journaling vocabulary | update IV

Je kent het misschien wel. Je wilt wel schrijven, maar je weet echt niet waarover. De dagelijkse dingen zijn te groot, te warrig of misschien wel totaal niet inspirerend. Je zet de t.v. of de computer aan en je dagboek blijft onbeschreven in een hoek liggen.

Juist op dit soort momenten is een woordendoosje ideaal. Ik tel 5 regels uit en pak een kaartje uit het bakje. Ik schrijf 5 regels tekst over dat woord, zo snel als ik kan zonder na te denken, te stoppen of te corrigeren. Daarna tel ik weer 5 regels uit en pak weer een nieuw kaartje. Het toeval doet zijn werk, mijn pen zet de woordenstroom in beweging. Als ik dit proces zo'n 10x herhaald heb ik een flinke lap tekst geschreven en krijg ik ook een beetje een beeld van wat me zoals bezighoudt. Ik blijf het een ideale manier vinden om met schrijven bezig te zijn omdat er zich op er zich ineens invalshoeken voordoen die ik daarvoor niet had. Ik raak weer gemotiveerd om te schrijven en als dit alles is wat ik vandaag schrijf, dan is het ook prima.

favoriete beelden

Steeds als ik aan het begin van een nieuw avontuur sta, moet ik terug denken aan de cursus Innerlijk Pelgrimeren die ik in 2005/2006 deed. Op reis gaan is zo'n mooi beeld omdat het zoveel verschillende fasen laat zien: verlangen, plannen, op reis gaan, verdwalen, aan komen en tenslotte ook weer thuiskomen. Bij het aangaan van nieuwe avonturen spelen die thema's altijd een rol achterin mijn hoofd. Het maakt ook het schrijven erover makkelijker. Eigenlijk is het net zoiets als het volgen van de natuur: rust, omploegen, zaaien, groeien, oogsten, genieten en weer tot rust komen.

Gebruik jij ook wel eens van die beelden?

opdrachten op een rij

Het gebruik van de Journaling Vocabulary kaartjes met schrijfoefeningen heeft voor mij op het moment veel aantrekkingskracht. Niet alleen omdat het me de uitdaging geeft om schrijfoefeningen met woorden te combineren, maar ook omdat het me de mogelijkheid biedt om een rijtje schrijfoefeningen achter elkaar van te voren vast te leggen. Dat werkt soms echt verdiepend. Afhankelijk van de combinatie van oefeningen kan ik op deze manier een reeks maken waarmee ik 15 minuten bezig ben of bijvoorbeeld een half uur (of langer).

Een andere manier om dit te doen is al de schrijfoefeningen (bijvoorbeeld lijstje, rondeel, haiku, sprint etc) die je leuk vindt op een A4-tje te schrijven en dat in je dagboek te stoppen. Als je even genoeg hebt van bijvoorbeeld een schrijfsprint, dan biedt zo'n lijst je tal van ideeen om te schrijven. Want zeg nou zelf, gek doen is best leuk. Dus klim in je pen, schrijf ook eens een limerick of een zintuigengedicht.

net een echte relatie / j.v. update III

Dagboekschrijven zie ik graag als een vriendschap. In de zomer is er sprake van een verre vriendschap waarin we elkaar soms maar weinig zien, maar als het dan eindelijk zover is pakken we de draad gewoon weer op. In de wintermaanden is er een intensief contact. We spreken elkaar in ieder geval meerdere keren per week, soms zelfs meerdere keren op een dag. En net als bij iedere relatie moet ik oppassen dat de sleur er niet in komt.

Ik ben snel geneigd steeds dezelfde werkvormen te kiezen omdat dat zo makkelijk is. Maar daarmee loop ik ook het risico dat het me gaat vervelen omdat er onder het schrijven niets verrassends op het papier komt te staan. Juist die kleine kadootjes maken het zo aardig om te blijven schrijven. De afgelopen maanden was mijn doosje met Journaling Vocabulary kaartjes een prima manier om variatie aan te brengen.

Er komt eindelijk een beetje het gevoel dat ik een deel van mijn kaartjes zou willen vervangen, dat zal ik de komende tijd ook zeker gaan doen. Zoals je op de foto ziet, zitten er inmiddels ook lilakleurige kaartjes in mijn doosje. Bij het doorlezen van mijn dagboek zag ik dat ik vaak dezelfde werkvormen gebruik: sprinten en elfjes. Eigenlijk is dat best jammer want er zijn zoveel andere creatieve schrijfvormen. Kijk het boek Dagboek als spiegel er maar eens op na. Op de lilakleurige kaartjes staan geen woorden, maar schrijfoefeningen zoals haiku, elfje, lijstje, rondeel, brief en bijvoorbeeld verandering van perspectief. Op deze manier kan ik er voor kiezen om iets over een woord te schrijven (gele kaartjes) of voor een bepaalde schrijfvorm te gebruiken. Een combinatie van beide is ook mogelijk zoals de foto laat zien. Hier is de opdracht dus: schrijf een dialoog tussen een kluizenaar en een tas.

Zegt Journaling Vocabulary je niets, lees dan ook eens update II.

typen, met de hand, net of slordig......

Ik weet nog dat mijn vriendje (nu mijn man) een Commodore 64 kreeg. Een eerste computer waar je zo fijn spelletjes op kon spelen. Vooral het spelletje om letters weg te typen was leuk, maar ik kwam nooit verder dan asdfghjkl. Echt goed typen (10 vingers, blind) leerde ik pas vele jaren later. Nu zijn computers (en dus typen) niet meer uit ons leven weg te denken. Er zijn verschillende programma's op de markt die je ook voor het dagboekschrijven kunt gebruiken. Een van de grote voordelen is dat je vaak foto's kunt opnemen in je stukken tekst en soms ook al muziek. Muziek geeft een sfeer of een emotie weer. Vaak maakt het mijn herinneringen ook weer levendiger. Ik kan me voorstellen dat er op deze manier een prachtig dagboek kan ontstaan. Digitale journalingprogramma's vind je o.a. hier, hier en hier.

Ik heb een tijdje geprobeerd een digitaal dagboek bij te houden in plaats van gewoon met de hand te schrijven. Maar het voelt zo anders. Ik ben sneller geneigd om mijn taalfouten te verbeteren, regels toch weer te verwijderen of tekst te knippen en plakken. Dit is allemaal niet zo erg, maar als je regelmatig de schrijfsprint (*) gebruikt, breek je in feite met alle regels die daarbij horen. Ik schrijf dus liever gewoon met de hand.

Een voordeel van met de hand schrijven is dat ik, zonder de tekst gelezen te hebben, kan zien hoe ik me voelde toen ik de tekst schreef. De letters en woorden zijn groot, klein, netjes, slordig, hakerig, rond, breed of juist zoveel mogelijk op elkaar gepropt. Ik vind het prettig om die verschillen te kunnen zien. Het is alsof ik naar het weerbericht van mezelf kijk. Geen dag is het zelfde. Dat is iets wat ik niet af kan zien aan een getypte tekst. Kijk een oud dagboek er maar eens op na. Je zult zien dat er hele stukken tekst vrijwel hetzelfde zijn geschreven, maar er zijn altijd stukken die afwijken van de "gewone" vorm. Lees die stukken eens door. Wat schiet je te binnen? Wat voelde je destijds?

----

(*) de schrijfsprint = Zet de keukenwekker op 1, 3, 5 of 10 minuten. Schrijf zo snel als je kunt schrijven. Let niet op spelling, grammatica en interpunctie. Schrijf door zonder te stoppen, verbeter geen fouten. Als je niet meer weet wat je moet schrijven, herhaal de laatste zin net zo vaak tot je weer een nieuwe ingang vindt. Je kunt ook gewoon schrijven dat je het even niet meer weet.

misverstand...

"Heb jij ook een plank vol half lege dagboeken?", schrijft Sandy Grason in een haar tien tips voor het schrijven in een dagboek. "En begin je steeds in een dagboek dat je niet afmaakt? Voel jezelf er niet schuldig over, maar zie het als stappen die je zet op weg naar je ziel, een bron van innerlijke wijsheid."

We zitten allemaal vol gedachten en vooroordelen van hoe een dagboek eruit zou moeten zien en wat erin zou moeten staan. Juist door het lezen van andermans dagboeken ervaar ik dat er in feite niets moet. Of het nu gaat om dagen niet schrijven, het gebruik van schuttingtaal of heel lelijk en onleesbaar schrijven, allemaal geeft het iets weer van de stemming van dat moment van schrijven.

Het is een misverstand dat je elke dag in een dagboek zou moeten schrijven. Ik doe dat in ieder geval niet, maar probeer wel altijd 3 tot 4 keer per week een stukje tekst te schrijven. Die stukjes kunnen wat mij betreft net zo goed een aanvulling zijn op een kleurrijke pagina of een collage. Wat doen jullie?

aan de leesbril??

De veertigers onder ons kennen het verschijnsel misschien wel. De ogen van naalden lijken steeds kleiner te worden en boeken met kleine lettertjes blijven op de plank liggen. Nu zet ik al tijden met bril af om het allemaal wat beter te kunnen zien, dus moest het er maar weer eens van komen: een bezoekje aan de opticien.

En daar zit je dan in een ultra-moderne meetruimte met een "jongen" waarvan je zeker weet dat hij minstens 10 jaar jonger is dan je zelf bent. Bij elk antwoord dat je geeft, zegt hij "goed zo!". Na 20x moet je moeite doen om niet ontzettend in de lach te schieten. Als je hem vertelt dat je de onderste regel niet kunt lezen, vraagt hij je het toch te proberen. Je zegt dat de oude meneer v.d. L. zou zeggen dat je een insect op de plaatselijke kerktoren wilt zien zitten..... de "jongen" schiet in de lach. Hij kent de oude meneer v.d. L. waarschijnlijk niet eens omdat zijn zoon inmiddels de zaak heeft overgenomen. Maar ondanks die opmerking moet het rijtje toch afgewerkt worden. Aangekomen bij de leesbrillenafstand is het wel duidelijk dat het zicht aan het verminderen is, maar toch nog niet zoveel dat er een Variolux aan te pas moet komen. Nieuwsgierig als je bent, vraag je naar de stand van zaken bij het veraf gebeuren. Op je "oude" dag is je zicht zelfs verbeterd, maar is er ook astigmatisme ontstaan. Je verlaat de meetruimte weer en gaat op zoek naar een nieuwe bril...

==

Een voorbeeld van hoe je zou kunnen spelen met het schrijven vanuit een ander perspectief dan de ik-vorm.

de invloed van muziek

Een sirene doet je omkijken en de muzak in de lift bezorgt je misschien ergernis. De zang van een merel brengt je het gevoel van een vroege lente en dat ene nummer op de radio brengt je 10 jaar terug in de tijd. Geluiden en muziek hebben invloed op ons. Soms is dat zichtbaar in ons handelen, soms roept het emoties en herinneringen op die we allang vergeten dachten te hebben.

Hoewel ik het liefste in stilte schrijf, zet ook ik wel eens een muziekje aan. Vaak bewust om een prettige rustige sfeer te creëren of om het schrijven over een bepaalde periode van mijn leven te vergemakkelijken. Smooth operator van Sade brengt me terug naar een tienerkamer op een flat, twee hoog. Bij de muziek van de film de Cassiere zie ik de prachtige herfstkleuren weer voor me die ik zag op onze huwelijksreis. Ooit hoefde ik Bring it on van Seal maar te draaien of de sluizen gingen open en kon ik makkelijker schrijven over mijn verdriet. Womack & Womack kan ik niet horen zonder op de achtergrond de dansleraar "stap-stap-cha-cha-cha" te horen roepen.

Experimenteer eens met muziek. Draai zacht de muziek uit een bepaalde levensperiode als je schrijft in je dagboek. Schrijf over de eerste herinnering die opkomt. Als je klaar bent, schrijf dan eens over het proces. Hielp de muziek je om bij je herinneringen te komen? Denk je dat je wat anders had geschreven als je zonder die muziek had geschreven?

journaling vocabulary update II

Nog altijd gebruik ik mijn woordendoosje (voor meer informatie: klik hier en hier). Het wordt misschien wel eens tijd om een deel van de woorden te vervangen, maar eigenlijk ben ik er nog steeds heel erg tevreden mee.

Ik gebruik het doosje vooral op momenten dat ik wel wil schrijven, maar eigenlijk niet goed weet waarover ik wil schrijven. Omdat ik uit ga van het principe dat wat geschreven moet worden toch wel naar de oppervlakte komt, is dit hulpmiddel eigenlijk heel praktisch. Zo kan het dus gebeuren dat ik begin met het woord stilte en dat ik binnen drie regels schrijf over datgene wat me al heel de dag dwars zat. Mijn favoriete werkvormen bij het gebruiken van mijn Journaling Vocabulary zijn:

1. Tel van te voren 4x 5 regels uit. Trek 1 kaartje. Schrijf 5 regels over dat woord. Trek daarna weer een nieuw kaartje en schrijf weer 5 regels. Omdat je van te voren de regels hebt uitgeteld, kun je in hoog tempo doorschrijven.

2. De 5-minutensprint. Pak een kaartje, zet de keukenwekker op 5 minuten en schrijf zo snel als je kunt.

3. Pak 3 kaartjes. Schrijf een tekst (van 10 regels) waarin alle drie de woorden voorkomen.

Mocht je nog nooit van J.V. gehoord hebben, kijk dan eens naar dit filmpje (J.V. komt na ongeveer 2 minuten ter sprake).



begin eens anders

Maak voordat je begint met schrijven eens een kleine tekening van je gevoel op dat moment. Het kan een kleur zijn, het kan een vorm zijn of misschien wel een combinatie van beide.

Schrijf daarna 5 of 10 minuten.

Sluit met een kleine tekening weer af. Is er verschil?

een jaar als (g)een ander

Het dagboek begint met:

Vandaag aan de studenten van Teirlinck hun schrijfopdrachten staan uitleggen. Opdracht een: Hou het hele semester een dagboek bij. Onderwerp jezelf aan de discipline om iedere dag bijvoorbeeld dertig minuten te schrijven. Geef jezelf de ruimte om te ontdekken wat er gebeurt. Thuisgekomen en me afgevraagd of ik mezelf een opdracht had staan opleggen /...../

Woorden schieten sneller in mijn hoofd dan dat ze op papier terechtkomen. Het dagboek dat ik 'denk' is veel uitgebreider dan het dagboek dat ik schrijf. Vanwaar die censuur? En wat is die censuur?

Uit: Een jaar als (g)een ander van Kristien Hemmerechts

Het is zo mooi omschreven hoe het werkt in je hoofd. Een dagboek is in mijn visie een boek dat je schrijft puur en alleen voor jezelf. Alleen dan kun je jezelf toestemming geven om werkelijk alles te mogen schrijven: van prachtige gedichten tot de grootste modder. Het zet me ook aan het denken over de manieren waarop ik zelf schrijf. Vaak zet ik de keukenwekker op 5, 10 of 15 minuten en schrijf zo snel als ik kan, zonder te stoppen om fouten te verbeteren of zinnen lopender te maken. Ik ren als het ware over het papier omdat ik alleen op die manier onder de laag van de gewone dagelijkse dingen kan komen. Om te ervaren wat ik nu werkelijk voel en denk bij de dingen van de dag. Als ik dat niet op die manier zou doen, dan zou ook ik gaan censureren. Niet omdat andere mensen mijn schrijfsels lezen, maar omdat mijn innerlijke criticus protesteert. Omdat mijn innerlijke vader of moeder me bijstuurt of zegt dat ik me best wat minder kritisch mag opstellen. Juist die stemmen verdwijnen als sneeuw voor de zon als ik het principe van de schrijfsprint hanteer. Er zit dan niets anders op dan het volgen van mijn gedachten, ook al is dat van de hak op de tak.

pdf en forum

Op deze link vind je een Engelstalige pdf met daarin de uitleg over o.a. morningpages (ochtendpagina's) uit het boek van Julia Cameron.

Verder vind je op de site van The Artist's way ook een forum. Leuk om sommige "lijntjes" eens door te lezen.

ochtendpagina's: wel of niet in je dagboek?

Al eerder schreef ik over ochtendpagina's (lees hier en hier). Het is een vorm van schrijven die ik soms maanden gebruik, soms maanden weer niet. Het viel me nu eigenlijk pas op dat ik meestal 's winters een fervent ochtendpagina-schrijfster ben. 's Zomers is het toch vaak al licht als ik op sta en heb ik de behoefte minder om de dag schrijvend te beginnen. Het is mooi om te zien hoe ik mijn eigen natuur volg. De winter is gericht op inkeer, de zomer staat bol van de energie die naar buiten gericht is. Schrijven is voor mij een manier om dicht bij mezelf te blijven en tot innerlijke rust te komen.

Op een van de oude logjes kwam de volgende vraag binnen: Schrijven jullie die in je dagboek of gebruiken jullie daar een apart boek/schrift voor?

Wat een geweldige vraag. Het is iets dat me al tijden bezighoudt. Ik begon ooit met ochtendpagina's in een schrijfblok met een ringband. Dat was hoe Julia Cameron het voorschreef. Daarna nam ik ochtendpagina's gewoon in mijn dagboek op. En nu... nu schrijf ik in een mooi notitieboek van Tushita. Voor elke vorm zijn voor- en nadelen te verzinnen. Op dit moment doe ik de pagina's het liefste apart. Dat maakt de keuze van wel of niet teruglezen makkelijker: alle ochtendpagina's zitten tenslotte bij elkaar in een boek. Het is dan een kwestie van het volle boek direct in de dagboekdoos doen of op het plankje reflectie leggen.

Toch had het opnemen van de pagina's in mijn dagboek ook wel wat. Bij het nalezen kon ik goed zien hoe mijn humeur zich gedurende de dag of de week ontwikkelde. Ik zag mijn ochtendpagina's binnen het grote geheel van mijn leven. Ik heb wel altijd die pagina's gemarkeerd in mijn dagboek (of met een stickertje of door de initialen O.P. erboven te zetten). Zodat ik bij het teruglezen kon beslissen of ik wel of niet dat stukje tekst zou doorlezen.

Op dit moment schrijf ik ochtendpagina's in een apart notitieboek. Ik ben met zoveel verschillende dingen aan het schrijven, dat ik het gevoel heb dat het allemaal te veel door elkaar heen gaat lopen. Ik behoud graag het overzicht en dus is de keuze voor een apart boek dan ook snel gemaakt. Hoewel ik nog steeds vind dat mijn ochtendpagina's meer een middel zijn om rustig en goedgemutst aan de dag te beginnen, vind ik een schrijfblok niet meer bij mij passen. Ik weet dat ik rommel schrijf tijdens mijn ochtendpagina's, maar ik kan het niet over mijn hart verkrijgen om het dan ook in zo'n "smoezelige" ringband te doen. Maar daarmee raak ik wel direct mijn portemonnee. Een notitieboek van Tushita is algauw 9 a 10 euro en is binnen een maand vol.Moet je voorstellen wat dit per jaar kost als ik het echt elke maand zou doen......

Wat doen jullie?? En waarom??

verwacht

Gelezen op A3boeken.nl:

      

Informatie:

Van Christine de Vries, schrijfster van ‘Dagboek als spiegel, een handboek vol inspiratie’, verschijnen in het voorjaar van 2009 de eerste twee delen uit de Shodo-schrijfboekjesserie:

Het Open-zinnenboekje bevat zo’n 40 verschillende open zinnen: een beginnetje is gegeven en daarna schrijf je zelf in één vloeiende beweging wat dat begin bij je oproept. Hierop kun je direct of op een later moment reflecteren. Het Clusterboekje biedt ruimte aan circa 40 clusters (en rasters) met steeds een eigen thema. Associatief vul je het cluster (of raster) in en daarmee heb je de inhoudelijke bouwstenen voor de tekst die op dat moment vraagt om geschreven te worden.

Beide boekjes passen in je tas, naast je bed, op de keukenplank of… en nodigen uit tot een (dagelijks) moment van schrijven waarin je tot jezelf kunt komen.

Beide boekjes zijn nog niet te koop, maar al wel te bestellen via de site van A3 (per stuk 9,95)

Onder de oppervlakte

Op tafel ligt een collage. Er zijn al heel wat sprintjes, dialogen en teksten van een paar regels  geschreven naar aanleiding van mijn "plakwerkje". In deze maand staat voor Schrijf het naar je toe het thema Balans centraal. Ik herlees mijn teksten. Ik kijk naar de inhoud maar ook naar de schrijfvormen die ik heb gebruikt. Ik zie dat nog geen cascade heb gebruikt.
Een cascade blijft een speciale schrijfoefening. Je begint met het beschrijven van iets in je omgeving en je gaat in op de eerste de beste associatie die je tegenkomt. Je schrijft bijvoorbeeld over een kaaps viooltje en je stapt binnen een aantal regels over op de fluwelen gordijnen, die thuis in de kamer hingen.
Ik begin n.a.v. mijn collage aan een cascade. Via een streepjes t-shirt word ik meegevoerd naar 1983, Kalambaka, Griekenland. Ik zie de kloosters en iconen weer voor me. Ik herinner me "jeu-de-sinaasappel" (jeu-de-boules met sinaasappels) op een camping in de buurt van Athene. Het raakt ook thema's aan waar ik nu weer mee bezig ben. Het blijft wonderlijk hoe dit soort herinneringen aan de oppervlakte komen. Het zijn juist van dit soort kleine kadootjes die me aan het schrijven houden.

avondboek

In tegenstelling tot ochtendpagina's kun je ook besluiten om elke avond te schrijven. Noem het je avondboek of je Nachtjournaal. Gebruik net zo als bij de ochtendpagina's een afgebakende hoeveelheid tijd of pagina's om te schrijven. Schrijf ook nu zo snel mogelijk en let niet op spelling en grammatica. Probeer je pen in beweging te houden. Als je vast komt te zitten, begin dan opnieuw met je openingszin.

Begin met een van de volgende openingen:
* Vandaag.....
* Zo aan het eind van de dag.....
* Voordat ik ga slapen.....
* Toen ik opstond.....

gebruik perspectief

Als je met een groepje mensen uit eten gaat en je zou na afloop aan iedereen vragen wat hij/zij heeft meegemaakt, dan krijg je gegarandeerd allemaal verschillende verhalen over dezelfde belevenis. In feite ziet iedereen hetzelfde en toch weer niet. Het is wonderlijk om te zien hoe dat werkt. Zelf kun je dat ook beleven door perspectief te gebruiken in je dagboek. Kijk maar eens naar de volgende oefening:

Ga eens lekker zitten. Wat heb je vandaag meegemaakt? Welke situatie of belevenis is de moeite waard om in je dagboek op te nemen?

Als je dat weet, schrijf daar dan 15 regels over. Vervolgens schrijf je over diezelfde gebeurtenis weer 15 regels, maar doe dat dan in een ander perspectief: kies voor hij/zij/jij/ i.p.v. ik zoals je net deed. Doe dat vanuit het perspectief van iets of iemand die bij je in de buurt was. Dat kan dus een persoon zijn, maar ook een ding. Tenslotte schrijf je nog een keer 15 regels over dezelfde gebeurtenis maar dan vanuit het perspectief van een alwetende God of Godin.

Lees de drie stukje tekst eens door. Zijn er verschillen? Wat maakt het anders? Wat gebeurt er met je als je dit doet? Schrijf daar ook 15 regels over met de beginzin: Als ik mijn perspectief verander dan....

verbinding {24}

Herinneringen zijn verbindingen met vroeger. Door te schrijven krijg ik soms vergeten herinneringen boven die eigenlijk te mooi zijn om weer te vergeten. Er zijn veel verschillende manieren om dit te doen.

Een mooie oefening is De gedachten spin. Je begint met 1 woord en daarna ga je verder associëren. Voor die associaties krijg je een aantal aspecten als hulpmiddel mee zoals geur, smaak, vorm, textuur, temperatuur, kleur, geluid en plaats. Je schrijft voor elk aspect alle associaties uit die je hebt naar aanleiding van het hoofdwoord en daarna kun je rustig verder verbindingen maken. Omdat dit eigenlijk niet goed uit te leggen is, heb ik onderaan dit logje een document toegevoegd zodat je er zelf mee aan de slag kan gaan.

Mijn woord is bijvoorbeeld KOE. Dan ontstaan er voor mij de volgende associaties:
* geur: mest
* smaak: melk
* vorm: rechthoek
* textuur: zacht
* temperatuur: zomers warm
* kleur: zwart
* geluid: gezang van veldleeuwerik
* plaats: een weiland in Exmoor Engeland

Je kunt met al deze woorden aan de slag gaan om een herinnering op te schrijven, maar je kunt er ook voor kiezen om op deze woorden verder te associëren.

Na het eerste rondje denk ik bijvoorbeeld aan een bezoekje aan een stal met 70 koeien met mijn stageklas, een weiland in Engeland waar twee stieren elkaar het leven zuur maakten en waar wij tussen door moesten lopen en het voeren van kalfjes met een fles op een boerderijvakantie.

Download Gedachtenspin.doc

verbinding {12}

1. Wat is verbinding?
2. Wat betekent verbinding voor mij?
3. Waar vind ik verbinding?
4. Met wie heb ik verbinding?
5. Hoe ontstaat verbondenheid?
6. Hoe ontstaat verbinding?
7. Waarom heb je verbondenheid nodig?
8. Hoe houd je het gevoel van verbinding in stand?
9. Als je geen verbinding kunt voelen, hoe sta je dan in de wereld?
10. Kun je alleen zijn, maar je toch verbonden voelen?
11. Voelen de mensen met wie ik me verbonden voel, zich ook verbonden met mij?
12. Verandert verbondenheid in de loop van de jaren?
13. Kun je een intensiteit aan verbondenheid geven?
14. Waar voel ik verbondenheid in mijn lichaam?
15. Welke symbolen gebruik ik voor verbondenheid?
16. Zijn er standaard symbolen voor verbinding?
17. Is het huwelijk een verbinding in verbondenheid?
18. Waarom hebben mensen verbondenheid nodig?
19. Zouden dieren verbondenheid kunnen voelen?
20. Heeft verbinding te maken met denken?
21. Stel groepsdieren voelen verbinding met elkaar. Zouden vissen, slangen en slakken dat ook voelen?
22. Met touw kun je dingen verbinden. Hoeveel knopen zijn er om een verbinding mee te maken?
23. Welke andere vormen heb je nog meer om een verbinding te maken?
24. Hoeveel telefoonproviders zijn er om verbinding te kunnen maken?
25. Welke verbindingen zijn kwetsbaar?
26. Welke houtverbinding is het meest stevig?
27. Zijn verbindingen tussen mensen er altijd geweest?
28. Zou er een ontwikkeling zijn in verbinding?
29. Hoe weet je dat je in verbinding bent?
30. Hoe verbreek je een verbinding?
31. Is het wel mogelijk om een verbinding te verbreken?
32. Kun je eenzijdig een verbinding verbreken?
33. Wat zijn redenen om een verbinding te verbreken?
34. Wie is er een autoriteit op het gebied van verbindingen?
35. In welke studie past het onderwerp verbinding?
36. Welke zintuigen spelen er een rol bij het maken van verbindingen?
37. Wie heeft het woord verbinding uitgevonden?
38. Waar komt het woord verbinding vandaan?
39. Hoe zouden we over 500 jaar denken over verbindingen zoals we die nu kennen?
40. Hoe dacht men in de middeleeuwen over verbindingen?
41. Welk station heeft de meeste verbindingen?
42. Verband-verbind-verbond - welk woord was er als eerste?
43. Wat is er nodig om een verbinding succesvol te maken?
44. Moet je een verbinding onderhouden?
45. Kan een verbinding na jaren van geen contact toch nog even sterk zijn?
46. Heeft reïncarnatie te maken met verbindingen?
47. Wat maakt verbindingen op het internet zo bijzonder?
48. Wanneer en door wie werd voor het eerst het woord verbinding gebruikt?
49. Wanneer gebruik ik het woord verbinding?
50. Hoe belangrijk is verbinding voor mij?

Dit is mijn 50-vragen-lijstje. De originele oefening gaat uit van het maken van een lijst met 100 vragen (gewoon 100 vragen, niet over een specifiek onderwerp zoals ik heb gedaan). Schrijf zo snel als je kunt en let niet op spelling en grammatica. Het gaat ook niet om het beantwoorden van die vragen, maar juist om het stellen van al die vragen. Soms zul je misschien een paar keer dezelfde vraag tegen komen, soms zul je een vraag in steeds andere woorden stellen. Als je zo'n lijstje gemaakt heb, kun je het nog eens doorlezen en de 10 belangrijkste vragen er uit selecteren. Schrijf die vragen op een apart papiertje en stop dat in los in je dagboek. Die vragen zou je dan in de komende tijd eens schrijvend kunnen onderzoeken. (uit: Denken als Leonardo da Vinci - M. Gelb)

verbinding {07}

Verbinding - stil - waterkant

Deze oefening vond ik in  Schrijfwijzer 16 :
Inspiratie-schrijfdoosje maken kan heel eenvoudig! Ga naar de verfwinkel in de buurt en kies een aantal mooie verfvoorbeelden van het merk "Histor". Als je goed kijkt, zie je links onderaan - onder het woord "Histor" een uniek woord staan in het Nederlands en het Frans. Rechts staat het verfnummer. /.../ Wanneer je deze verfstrookjes losknipt en in een doosje doet, heb je je eigen inspiratiedoosje. /.../

werken met teksten

Pak een stapel tijdschriften en knip daar wat teksten/woorden uit. Plak deze woorden op de pagina.

Als je de eerste woorden aan het begin plakt, heb je meteen een mooie opening. De woorden of zinnen moeten dus in je tekst passen. Het is altijd verrassend om van te voren geen teksten uit te zoeken die met elkaar te maken hebben. Mijn woorden zijn: dode bomen en slingerende paden - ontrommelen - nieuwe planten - zo mooi.

Maar als je dat niet lukt, is dat ook geen probleem. Alles mag en alles kan tenslotte! Zoals altijd schrijf je zo snel als je kunt en je gebruikt de teksten die je opgeplakt hebt.

vertrouwen

Voor mij blijft de Atlas van de Belevingswereld toch nog altijd een mooi hulpmiddel bij het schrijven. Neem nu het de plaats Vertrouwen. Vandaaruit kan ik reizen naar talloze mooie streken, steden of dorpen. Ik kan via de bergtop Talent naar de plaatsen Gul en Hart. Of ik kies voor de reis naar Zelfvertrouwen dat enige kilometers verwijderd is van de Vlakte van Eenzaamheid. Maar misschien ga ik alleen maar op reis naar Beslissing en ga ik daar maar eens een weekje vertoeven.

Op papier reizen met een mooie landkaart bij de hand vind ik nog steeds leuk om te doen. De allereerste keer dat ik dit deed was in een workshop van Shodo in 2004. Een aantal keren per jaar ga ik er bewust voor zitten. Ik maak een kopie van een kaart of ik teken een eigen stuk kaart om vervolgens te schrijven. Soms plan ik mijn route, soms kijk ik waar ik al schrijvend uit kom. Welke manier ik ook kies, altijd is het een belevenis. De ene keer omschrijf ik de omgeving, de andere keer beschrijf ik alle gedachten die voorbij komen op mijn fictieve treinreis.

Probeer het maar eens uit. Niet tegensputteren omdat je denkt dat je geen fantasie hebt. Dat heb je ook helemaal niet nodig. Het eerste wat je doet is de omgeving beschrijven van de startplaats. Misschien zit je in een hotelkamer, misschien loop je op straat. Kies iets dat je levendig voor je ziet en schrijf dat op. Dan komt de rest echt vanzelf!

maak een pagina - deel 3

Allereerst een tip: Bij het maken van een pagina leg ik mijn boek soms even op een afstand neer. Tot nu toe heb je waarschijnlijk steeds de pagina's vlak voor je gehad. Door het van een afstand te bekijken, zie je soms beter waar je iets zou kunnen toevoegen.

Bij deze pagina-indeling waren we de vorige keer geëindigd. Je kunt nu nog vele kanten op. Voor mij persoonlijk is het maken van een pagina altijd iets wat ik achter elkaar probeer te doen. Meestal ligt het geen weken. Dat gebeurt hooguit alleen met de ondergrond. Soms vind ik dat de kleur van een pagina beter past bij het ene onderwerp dan bij het andere.

Lees je de tekst, die je opgeplakt hebt, nog een keer door. Schrijf op de tegenoverliggende pagina jouw reactie. Misschien wil je een hele pagina schrijven. Misschien kies je voor een paar steekwoorden. Als je dit direct na het plakken doet, ontstaat er al snel een geheel van het gevoel van dat moment. Als je de tekst een week laat liggen, zal het meer een reflectie zijn. Probeer af te wijken van het "normale" schrijven. Schrijf diagonaal, gebruik hoofdletters of sierletters, beschrijf maar een deel van de pagina of gebruik schrijfmateriaal dat je anders nooit zult gebruiken.

Stel je schiet uit of maakt per ongeluk een streep of een veeg op je werk. Dit kun je altijd proberen op te lossen met kleine tekeningen (bloemen, krullen, strepen, stippen enz.). Klik op de foto als je het groter wilt zien.

Als je liever eerst wilt tekenen voordat je gaat schrijven, doe dat dan. Morgen vind je over het tekenen meer informatie.

brieven

Hoe vaak ik het al niet gelezen heb: pak briefpapier, schrijf een brief aan jezelf en geef die brief bij iemand  (die je vertrouwt) in bewaring. Vraag hem of haar de brief na een x-aantal maanden of jaren naar je op te sturen.

Vorig jaar schreef ik, tijdens een cursus, een brief aan mezelf. Ik moest de brief in een dichte envelop weer inleveren. Nu, na bijna een jaar, kreeg ik de brief weer terug. Verbaasd keek ik naar mijn eigen handschrift op de envelop. Bijna onmiddellijk schoot het me te binnen: o, ja... die brief. Maar wat ik nu geschreven had, dat was ik allang vergeten. Ik scheurde de envelop open. Wat een verrassing! Deze mooie brief was zo'n cadeau. Het kwam op precies het goede moment. Het waren de woorden die ik nodig had.

onbestelbare brieven

Eigenlijk vallen de onbestelbare brieven in de categorie niet verzonden brieven. Maar toch zijn ze ook weer anders. Schrijf maar eens een brief aan je lichaam, aan een gekapte boom op de hoek, aan een kapotte theepot of aan iets anders dat je nooit antwoord zou kunnen geven. Dat laatste is natuurlijk ook maar een gedachte, want als schrijver/schrijfster kun je alles aan het woord laten op papier. De antwoorden komen vanuit die ene bron, diep in jezelf. Prachtig vind ik dat.

haibun

Pas las ik een reisverhaal waarin stukken tekst afgewisseld werden door een haiku. De haiku paste qua inhoud mooi in het verhaal, maar het herhaalde niet wat er al eerder gezegd werd. Het was verrassend om die vorm een keer te lezen. Ik kende al wel verhalen die besloten werden met een gedicht, maar deze vorm nog niet. Niet veel later leerde ik dat dit een Haibun genoemd wordt. Meer informatie en voorbeelden zijn ook op deze site te vinden.

stream of consiousness

Mocht je ochtendpagina's veel te moeilijk vinden, dan komt de volgende manier aardig in de buurt. Michael Gelb schrijft in Denken als Leonardo da Vinci over stream of consiousness-schrijven. Daarmee bedoelt hij dat je een willekeurige vraag kiest en daar minimaal 10 minuten je reacties op schrijft. Je houdt je pen in beweging. Dus niet verbeteren, niet stoppen, gewoon achter elkaar doorschrijven. Misschien schrijf je een hoop onzin of herhaal je jezelf, het brengt je op den duur wel dichter bij je intuïtieve intelligentie.

Het is de bedoeling om de geschreven tekst door te lezen en als het ware te analyseren. Maar als je het geschrevene gewoon het geschrevene laat, dan heb je een mogelijkheid om ochtendpagina's te schrijven met iets meer structuur.

ochtendpagina's - een vergelijking

Uit de reacties op mijn stukje van 24 september blijkt wel dat dit onderwerp leeft. Daarom wil ik een logje besteden aan hoe ik ochtendpagina's en dagboekschrijven zie.

Dagboekschrijven is voor mij (creatief) schrijven voor mijn plezier, voor inzicht of voor verdieping. Als uitgangspunt neem ik soms een foto, een citaat, een zin, een vraag of een woord. Ik schrijf vaak in een afgepaste hoeveelheid (X-aantal pagina's) omdat me dat een grens geeft in hoeveel tijd/ruimte ik tot de kern kan komen. Maar ik neem ook de ruimte om me er niet aan te houden. Eigenlijk is alles mogelijk. Ik lees mijn teksten vaak nog door om te kunnen reflecteren. Het schrijven in mijn dagboek doe ik vaak 's avonds, wanneer er alle rust en ruimte is om wat voor mezelf te doen.

Ochtendpagina's zijn wat mij betreft anders dan dagboekpagina's. Je moet ze doen direct na het opstaan. Net zo als de naar-bed-toe-gaan-spits van 19.00 uur is er 's morgens sprake van aankleed-spits en filevorming voor de badkamer. Hoe kun je jezelf dan 15 minuten gunnen om je te onttrekken aan die hectiek? Vroeger opstaan! "Ja, duh!", roepen dan de avondmensen onder ons (ik zelf ook). Maar ik heb gemerkt dat die weerstand in feite niet gaat om vroeg opstaan. Voor mij speelt veel meer de vraag of ik mezelf toe sta om tijd aan mezelf te besteden zodat ik me beter kan voelen (of creatiever of "schoner"). En als ik dat belangrijk vind, waarom vind ik dan geen manieren om de dag toch op die manier te beginnen? Dat was zo'n eye-opener dat ik een lijstje met oplossingen heb gemaakt. O.k. ik moet iets vroeger mijn bed uit, maar dat weegt niet op tegen het ochtendhumeur dat ik heb als ik geen ochtendpagina's heb geschreven. Uiteindelijk zullen mijn huisgenoten me die pagina's wel gaan gunnen als ik dat cadeau ook kan uitstralen.

Hoewel ik het moeilijk vind, zie ik de ochtendpagina's eigenlijk als een prullenbak, als een meditatievorm en als een manier om mijn dag zonder allerlei (negatieve) gedachten te beginnen. Ik schrijf 3 A5 pagina's. Niet meer en niet minder. Ik heb van te voren geen onderwerp in gedachte. Als ik niets weet dan schrijf ik gewoon drie bladzijden vol met "ik weet niet wat ik op moet schrijven". Er komt vanzelf wel wat. De manier van schrijven is identiek aan het stream of consiousness-schrijven: zo snel mogelijk, zonder te stoppen, zonder me zorgen te maken over spelling, interpunctie of zinsbouw. Wat ik nog erg lastig vind, is om elke associatie die opkomt ook werkelijk op te schrijven. Juist 's morgens vroeg lijken mijn gedachten meer en vaker af te dwalen zonder dat ik het goed besef. Ik lees mijn ochtendpagina's ook nooit na, tenzij ze een droom beschrijven. Mijn ervaring is dat mooie zinnen of creatieve ideeën toch wel blijven hangen. En die neem ik dan mee in mijn dagboekpagina's.

het antwoord

Lees eerst dit oude logje: klikkerdeklik

Heb je het echt gelezen?

Kom op, echt doen, eerst klikken op klikkerdeklik.

O.k.
Je hebt het gelezen.
Heb je het ooit gedaan?
Zoek het nog eens op in een oud dagboek.
Pak het erbij en schrijf het antwoord.

Je kunt er natuurlijk alle kanten mee op. Schrijf het antwoord dat je graag had willen horen, schrijf vanuit het perspectief van de ander, schrijf een brief die volkomen verrassend is en anders is dan je hoopte of verwachtte. Misschien wil je wel alle drie de versies maken. Aan jou de keus.

Succes!

verdieping

Er zijn momenten dat ik verdieping wil in mijn schrijven. Niet meer aan de oppervlakte fijn blijven drijven. Nee, ik wil onder water duiken. Zien wat er daar te bekijken en te beluisteren is. Er komen prachtige schatten mee naar boven in mijn visnet. Mooie zinnen, creatieve ideeën en prachtige filosofieën. Maar zo af en toe heb ik ook het idee dat er een laars of een oude schoen in mijn net zit. Hoewel ik ze in eerste instantie niet waardeer, blijkt er altijd wel een element in te zitten om verder over te schrijven.

Het meeste simpele is om 3 x 10 minuten te schrijven. Je begint met een woord of een zin waar je tien minuten over schrijft. Daarna lees je je tekst door en onderstreep je woorden of zinnen die je opvallen. Met een van die woorden of zinnen  maak je weer een nieuwe tekst. Daarna weer lezen en onderstrepen. Tot slot maak je een derde tekst.

Voor mij is 3 x 10 minuten vaak wel voldoende, maar eerlijk gezegd is het heerlijk om het bijvoorbeeld ook een keer 5 of 7 maal te doen.

6 woorden

Gelezen:

Waar moet een goed verhaal van zes woorden aan voldoen?
Kluun: ‘Het gaat verder dan een oneliner of een dichtregel. Een goed verhaal van zes woorden is in feite een hele roman teruggebracht tot de kern, waarbij de lezer geprikkeld moet worden om zelf te bedenken hoe het verder gaat of wat eraan voorafging. Dat maakt het Hemingway-verhaal zo briljant.’

Zesendertig verhalen in zes woorden kun je hier lezen.

Wat is jouw verhaal in zes woorden?

dorstig

Vandaag vond ik de nieuwsbrief van Sark in mijn digitale brievenbus. Een kreet die er voor mij uitsprong was "thirsty paper". Dorstig papier. Wat een heerlijke omschrijving. Er zijn dagen dat mijn dagboek werkelijk dorst heeft naar de inkt uit mijn pen.

Maak eens een lijstje van tien voorwerpen en een lijstje van 10 werkwoorden. Probeer beide eens te combineren tot een zin. Sommige combinaties zijn hilarisch. Het doel is om het schrijven creatiever te maken en de combinaties die je meestal gebruikt los te laten.

Wat dacht je van een rochelende tractor, een lepel die zwemt in de yoghurt of een bij die van bloem tot bloem zwalkt door het gewicht aan stuifmeelkorrels aan zijn poten.

Creatief zijn met woorden....

Huppelt, danst, rent of vliegt jouw pen ook wel eens over het papier? Of ontvangt jouw dagboek jouw woorden met open armen? Het zijn van die woordcombinaties die ik normaal gesproken niet zo snel op zou schrijven in mijn dagboek.Toch zou ik dat wel willen en dus neem ik me soms voor om metaforen te gebruiken. Een paar weken geleden schreef ik dat ik me voelde alsof ik een sjoel steen in de cd-speler wilde stoppen. Een onmogelijke taak omdat beide voorwerpen absoluut niet met elkaar combineren. En toch had het ook iets wat me aan het denken zette: aan beide beleef ik plezier (spelen en muziek). Een andere metafoor ging over verlangen. Mijn verlangens zijn als een doos met bolletjes wol. De doos zit overvol. De draden zitten in de knoop en zijn niet meer van elkaar te onderscheiden. Als ik aan de ene draad trek, komt de andere draad ook mee. Vol geduld probeer ik de boel te ontwarren. Elke bol wol (een verlangen) die ik los krijg (door te schrijven), is de beloning voor mijn gezwoeg.

lees- en schrijfinspiratie

De afgelopen jaren was er weinig tijd om veel te lezen. Maar nu ik zo af en toe weer tijd heb voor wat anders dan informatief, fantasy of een detective merk ik dat mijn lezen veranderd is. Jan Wolkers zei ooit dat schrijven lezen is. Maar wat mij betreft is lezen ook schrijven. Vorige week las ik Het huis van de zeven zusters van Elle Eggels. Mooie zinnen spatten van de pagina's af: "....toen de herfst al aan het daglicht begon te likken" of "De nieuwe dag droeg een sluier". Ik zucht niet alleen meer om een mooi verhaal, ook mooie zinnen mogen een plekje krijgen. Soms is zo'n mooie zin een ingang om zelf verder te schrijven.

zou het niet heerlijk zijn.......

Van een lijstje schrijven met deze zin krijg ik altijd een goed humeur. Probeer het ook maar eens uit (oefening uit Vraag en het wordt gegeven - E. & J. Hicks). Voor mij werkt het het beste als ik een hele pagina vol schrijf (zo'n 5 tot 7 minuten schrijven). Schrijf zo snel mogelijk als je kunt, denk niet na. Ook rare dingen wensen is heerlijk om te doen.

Zou het niet heerlijk zijn.................

• Zou het niet heerlijk zijn om elke dag de tijd te hebben?
• Zou het niet heerlijk zijn om boordevol inspiratie te zitten?
• Zou het niet heerlijk zijn om een toverstafje te hebben dat het echt doet?
• Zou het niet heerlijk zijn om in een zachtroze prinsessenjurk rond te lopen?
• Zou het niet heerlijk zijn om omgeven te zijn door natuurlijke stilte?
• Zou het niet heerlijk zijn om altijd uitgerust te zijn?
• Zou het niet heerlijk zijn om elke droom te kunnen onthouden?
• Zou het niet heerlijk zijn........................

even ontsnappen

Zo'n zonnige vakantie als deze meivakantie is natuurlijk heerlijk, maar ik vind het ook fijn om even te ontsnappen aan zandgevechten, modderhopen in de waterbaan en bergjes zand in de speeltent. Het terras is weer zandvrij gemaakt (voor een uurtje ofzo) en ik kan niet wachten tot mijn dagboek en vulpen van zolder naar beneden de tuin in wandelen.

Julia Cameron heeft zo'n mooie oefening om even te kunnen ontsnappen uit het dagelijks leven, door te dromen over welke levens je zou willen leven.

1. Maak een lijstje van 5 levens die je zou willen leven (tuinarchitect, kluizenaar, motorcoureur enz).

2. Kies een van die levens uit en schrijf daar bijvoorbeeld 10 minuten over (je kunt er ook voor kiezen om 1 of 2 bladzijdes te schrijven).

3. Lees je tekst nog eens door. Wat is de essentie? Waar ben je in dat leven naar op zoek? Beschrijf eens hoe die essentie vorm kunt geven in je eigen leven. Als je bijvoorbeeld tuinarchitect zou willen zijn, kun je bijvoorbeeld al beginnen met een stukje tuin of je balkon in te richten. Klein beginnen dus!

vragen

Twee manieren om om te gaan met vragen in je dagboek:

Als ik schrijf, stel ik mezelf altijd vragen. Vaak aan het begin van een stukje tekst dat naar aanleiding van een woord of een zin is geschreven. Soms worden die vragen beantwoord, soms laat ik de vraag gewoon voor wat 'ie is. Zo'n vraag is dan meer de sleutel tot schrijfinspiratie.Toch is het de moeite waard om na een tijd weer eens mijn dagboek te herlezen en de vragen die ik mezelf stelde en niet beantwoordde nu toch eens schrijvend te verkennen.

Ik dacht altijd dat ik niets had met lijsten vol met vragen, totdat ik ontdekte dat dat vooral lag aan de hoeveelheid van vragen en de manier waarop je met dit soort lijsten om kunt gaan. Als je vragen hebt, schrijf die dan eens op losse briefjes. Leg die briefjes (dichtgevouwen) in een mandje en trek af en toe eens een om te beantwoorden in je dagboek. Misschien kun je je vraag ter illustratie bij je dagboekstukje plakken.

woordzoeker

Blader eens door een tijdschrift en scheur er drie woorden uit waarover je zou willen schrijven.

Plak het eerste woord in je dagboek. Schrijf tien minuten naar aanleiding van dat woord. Lees je tekst na afloop door en onderstreep een woord of een zin. Doe dit ook met het tweede en derde woord dat je uit het tijdschrift gescheurd hebt.

Na ruim een half uur schrijven heb je drie stukken en drie woorden of zinnen die je onderstreept hebt. Maak nu de verbinding tussen de drie teksten door de onderstreepte woorden of zinnen te gebruiken in een schrijfsel van 5 tot 10 regels.

Veel plezier!

sms-gedicht

Schrijf eens een sms-gedicht. Het gedicht moet 160 tekens bevatten (inclusief leestekens en spaties), niet meer en niet minder. Wil je meer weten, dit weekend is er een workshop (en over een paar weken ook een Loesje workshop (als dat maar geen grap is)) in Den Haag.

gebruik van perspectief

Doe eens een week lang het volgende:

Knip 7 mensen (dieren of dingen) uit waarvan jij denkt dat ze jou iets te vertellen hebben. Plak op elke pagina van je dagboek 1 plaatje en laat je iedere dag verrassen door wat jouw pen je namens deze persoon te vertellen heeft. Misschien wil je een dialoog schrijven of stel je hem/haar een vraag, die beantwoord wordt.

bewust worden doe je zelf

Bewust worden doe je zelf: de eerste dag zit er al weer op. En omdat ik het voornemen heb, het boekje dit jaar veel creatiever dan alleen met schrijven in te vullen, heb ik alvast maar wat kleur aangebracht. Terwijl ik de regels zat te kleuren, bedacht ik me dat affirmaties hier prima zouden passen. Het onderwerp van de maand januari is: gedachten hebben krachten. En daar passen natuurlijk affirmaties bij. Op de gekleurde regels ga ik een affirmatie schrijven die bij het woord van de dag past, op de witte regels komt mijn reflectie op het woord van de dag.

terug in de tijd

In het boek van Julia Cameron (Vein of Gold) staat een opdracht om terug te kijken op je leven. Herinneringen opschrijven in tijdvakken van 5 jaar. En hoewel je van sommige tijdseenheden misschien weinig kunt herinneren, heb ik inmiddels ervaren dat er gaandeweg steeds meer herinneringen boven komen. Een goede tip is dan ook voldoende ruimte openhouden om aanvullingen te kunnen doen.

Door te herinneren en te schrijven, weet ik nu waarom ik altijd met een pen in dezelfde kleur schrijf. Een werkstuk over de Vikingen was mijn Waterloo van het kleurrijk schrijven!

kies een letter

Maak 26 kleine kaartjes. Schrijf op elk kaartje een letter van het alfabet. Doe die kaartjes in een pot of een mandje en trek een kaartje. Maak vervolgens een lijstje met woorden die beginnen met die letter. Komt er niets meer, maak met een aantal (of alle) woorden, die je schreef, een mooie zin.

plaatjes plakken

Ik had zo'n zin in een collage. De stapel tijdschriften en mappen naast mijn bureau was zo gepakt. Met een zacht muziekje op de achtergrond ging ik scheuren. Een paar blote voeten, een pakkende zin en zomaar wat natuurplaatjes. Maar tot een collage kwam ik niet. Hoe vaker ik schoof met de stukjes papier, hoe meer de drang om te schrijven naar boven kwam. Ik pakte mijn pen en plakte het eerste plaatje in de linkerbovenhoek van de pagina. Een pagina schrijven sprak ik met mezelf af. Zo snel mogelijk schrijven zonder te denken...........En dat herhaalde zich nog twee keer.

Het is wat overdreven om te spreken over een minicollage, maar lukraak plaatjes uitzoeken die je aanspreken en daarmee verder schrijven is een prima manier om jezelf te verrassen en kleine kadootjes te ontvangen.

tegenstelling

Nu de dagen langzaam aan weer korter worden, loop ik af en toe weer eens een rondje in de schemering. Op de een of andere manier is de rand van de dag voor mij het tijdstip om te mijmeren. Gisteren stond er een flinke harde wind. Er waren prachtige kleuren te zien en de katten leken de straat weer te regeren.

Op een gegeven moment zag ik niets anders dan donker grijze wolken. En toen ik me omdraaide zag ik aan de andere kant prachtige witte wolken met een rozige gloed. Het deed me denken aan tegenstellingen.

Schrijf eens 10 minuten achter elkaar. Begin met een aanvulzin. Weet je niets meer verder te schrijven ga dan verder met het tegenovergestelde. Herhaal dit eventueel nog een paar keer totdat de tijd voorbij is. Blijf vooral doorschrijven. Niet stoppen en ook niet letten op spelling en grammatica. Soms lees je dan hele verrassende dingen terug. Probeer het maar eens uit met de onderstaande zinnen:

• ik herinner me wel......./ik herinner me niet......
• ik wil graag.../ik wil nooit.....
• mijn huis heeft...../mijn huis heeft geen...
• wat ik zoek...../wat ik nooit zocht.....

vakantie en schrijven

Tijdens onze wandel- en fietsvakanties in het buitenland schreef ik altijd hele verhalen en bij thuiskomst maakte ik er dan een mooi vakantieboek van.

Een paar jaar geleden kreeg ik tijdens de workshop Met je pen op vakantie van Christine de Vries de tip om een haiku te schrijven. En als ik nu mijn gedichtjes teruglees, zie ik zo het landschap en de schitterende luchten weer voor me, die ik zag tijdens mijn fietstochtjes langs de IJssel. Het feit dat je in drie regels en 17 lettergrepen de essentie samenvat, maakt dus ook dat je als het ware een innerlijke foto hebt gemaakt.

Voor mij is de vakantietijd toch vooral een tijd waarin ik weinig schrijf. En jullie?

Schrijf eens een pagina vol kleine advertenties

Deel een dagboekpagina in twee kolommen in. Maak daarna een aantal rubrieken (kennismaking, te koop, gevraagd, ontroerend goed, hobby, mededelingen, etc. etc). En ga dan van die mini-advertenties schrijven. Misschien wil je het net zo doen als in de krant "mn 35 zkt vr"  of schrijf je gewoon alles helemaal uit. Aan jou de keus. Probeer echter wel de advertenties zo te schrijven dat ze terugslaan op jouw leven. Je kunt je in allerlei rollen in leven. Misschien ben je voor de ene advertentie wel de journalist die op zoek is naar verhalen van mensen of je biedt je schuldgevoel aan tegen elk aannemelijk bod of ben je de geheimzinnige CrCr die soms advertenties zet in de Volkskrant. Er zijn tal van mogelijkheden. Leef je lekker uit. En als je geen inspiratie hebt, pak dan eens het plaatselijke suffertje en ga die mini's eens lezen. Er zitten altijd wel rare advertenties tussen die jou inspiratie kunnen geven.

schrijfgroepleden gevraagd

Heb je interesse in het deelnemen aan een schrijfgroep? Woon je in de driehoek Den Haag, Leiden, Rotterdam, dan is de schrijfgroep dagboekschrijven misschien wat voor jou. De bedoeling is om een keer per maand bij elkaar te komen, ervaringen uit te wisselen, maar vooral samen te schrijven. Maximaal aantal deelnemers (inclusief mezelf) is 6 vrouwen. Wil je meer weten, mail me dan d.mv. het mailformulier. Kriebels & Krabbels

interview

Soms kan ik mijn dromen onthouden als ik wakker word. Als de droom bijzonder is, probeer ik hem zo snel mogelijk op te schrijven om hem later uit te werken in mijn dagboek. En als ik die mogelijkheid niet heb, probeer ik hem te onthouden door het verhaal een aantal maal te herhalen.

Als eerste beschrijf ik alleen wat ik heb gedroomd. Ik probeer dat zo gedetailleerd mogelijk te doen. Vervolgens ga ik kijken of er dingen in zitten die te maken hebben met het gewone leven van alle dag. De afgelopen week droomde ik bijvoorbeeld dat de bus, waar ik in zat, een heel eind om moest rijden. Tja en als je dan weet dat de straat hier elke dag open ligt om de verkeersdrempels op te hogen en te verbreden en iedereen dus om moet rijden.

De tweede stap is het kijken naar de symbolen in een droom. Een rijdende bus kan bijvoorbeeld staan voor emoties of reizen, maar er kunnen ook andere betekenissen zijn. Voor iedereen is dat natuurlijk anders. Als je vaker je dromen opschrijft, ontstaat er vanzelf een soort woorden- of beeldenwoordenboek van jouw dromen. Je kunt ook een droomwoordenboek gebruiken.

De derde stap is voor mij kijken naar de dingen die ik niet begrijp. Door het te herlezen, komen er soms nog nieuwe beelden boven. Maar als die er niet komen en ik weet niet wat het betekent, dan probeer het met een vraaggesprek op papier. Ik voer een gesprek om de betekenis te achterhalen. Wil je meer weten over een dialoog op papier, kijk dan nog eens hier.

gedichten

Soms als ik een gedicht wil maken, zoek ik naar een nieuwe vorm. Maar om nu eerst naar de bibliotheek te fietsen, dan een boek uit de kast te pakken, te laten afstempelen en weer terug naar huis te fietsen is me vaak teveel werk. Na een surfrondje kwam ik (natuurlijk hoe kan het ook anders) uit op Wikipedia. Ooit wel eens gehoord van copla, een raadselrijm of een abecedarium? Nee, dan moet je zeker deze pagina van Wikipedia bezoeken.

de eerste zin

De allereerste zin van het stukje tekst dat je gaat schrijven, is misschien wel het moeilijkste. Hoe vaak schrijf je niet steeds dezelfde beginzin: "Vandaag heb ik....." of "Ook nu vraag ik me weer af of...." Het komt het schrijven ten goede als je de volgende regel volgt:

In writing my first sentence, I'm guided by a single rule. I always start with a line I have never written before. Of course with so many volumes of my journal, it's not practical to check, but if I write something very specific, chances are, it's new. But the best beginning sentence is one that no one has ever written before. When I write "I'm sprawled naked on a motel bed in Manitowoc, Wisconsin," I can be pretty sure no one else has beaten me to it. lees verder

unsent letters

Na twee logjes over brieven kan een derde natuurlijk niet uitblijven. Vandaag de niet-verstuurde brieven. Dit is een krachtig middel om een moeilijke situatie (of je nu verdriet hebt, boos of tot over je oren verliefd bent) van je af te schrijven.

Pak een blaadje of als je wilt een mooi postpapiertje. Je gaat een brief schrijven aan degene op wie je boos bent, door wie je verdrietig bent of op wie je verliefd bent. Je mag in deze brief alles schrijven: de zoetste woorden, de grootst mogelijke liefkozingen, scheldtirades, honderdduizend vragen of tachtig verwijten. De kracht zit hem namelijk in het feit dat je hem niet verstuurd. Omdat je dat weet, is het makkelijker om werkelijk alles wat er op je hart ligt te schrijven. Je hoeft je niet te verantwoorden voor je woorden, je gevoelens of je verwijten. Het enige dat aandacht krijgt, zijn de gevoelens en gedachten die je op dat moment hebt: even werkelijk in het nu zijn.

Alfabet

Elk onderwerp kun je met een alfabet benaderen. Schrijf het hele alfabet onder elkaar en maak een lijst met woorden die bij het door jou gekozen onderwerp horen. Kun je een letter even niet aanvullen ga dan gewoon naar de volgende letter. Je kunt later altijd nog kijken of je nog op een woord komt. Zo niet, dan laat je de desbetreffende letter gewoon open of je smokkelt wat. De Q is bijvoorbeeld een lastige beginletter maar als je hem op een andere plek zet, kun je er wat meer mee (aquarel, aquarium). Je kunt er ook voor kiezen om een woord in het Engels (Duits, Frans etc) te nemen.

Het is niet alleen leuk om te doen, maar het geeft ook weer nieuwe inspiratie om verder te schrijven.

ABC-tje Dagboekschrijven

Aanvulzin Boeken Cascade Dagelijks Elfje Fijnschrijver Glitterstift Haiku Inspiratiekaartjes Journal Kleurpotlood Lijm Meditatief Notitieboek Onderzoeken Pastelkrijt Questions Reflectie Schrijfafspraakje Tekenen Uitzoomen Vulpen Workshop X-chromosomen Yoga Zuiverend

recepten

bron Wie af en toe de Volkskeuken in de Volkskrant leest, weet dat je heel goed een belevenis aan recepten kunt verbinden.

Zo'n tien jaar geleden ging ik met manlief op fietsvakantie. Onze bagage werd vervoerd van hotel naar hotel. De ene dag sliepen we in een driesterrenhotel, de volgende dag was er een eenvoudig hotel dat volledig gericht was op doorgaande reizigers. En soms kom je dan in een hotel waar je eigenlijk niet welkom bent. We visten onze bagage uit de gang, vonden onze kamer en verkleedden ons snel voor het diner. Eenmaal in de eetzaal werd ons onze tafel aangewezen. Het hotel was eenvoudig dus hadden we geen hoge verwachtingen. Maar als je zowel het voorgerecht, het hoofdgerecht en het toetje in een serveerronde op tafel krijgt, word je niet echt vrolijk van.

Aan zo'n herinnering kun je wat recepten verbinden voor bijvoorbeeld een buffet of gerechten uit de streek. Probeer het maar eens uit. En zeker leuk voor later, als je je favoriete recept hebt beschreven met een herinnering.

beginzinnen

Als er een beginzin is, die iedereen wel eens een keer heeft gebruikt in zijn/haar leven, is het wel de zin: er was eens..........of langgeleden in een ver land hier vandaan.Bij zo'n zin is er eigenlijk niemand die roept dat dit niet mag. De zin er was eens lijkt van ons allemaal te zijn. Maar op het moment dat we tekst van andere mensen gaan gebruiken wordt er onmiddellijk over plagiaat geroepen.

Toch hebben sommige boeken zulke mooie beginzinnen dat het eigenlijk zonde is om niet met zo'n idee in je dagboek te spelen. Hieronder vind je wat voorbeelden.

Er was eens....Gebruik die zin eens om een sprookje in je dagboek te schrijven. Het is heerlijk om goed en fout te overdrijven, magische voorwerpen te gebruiken of kleine voorvallen op te blazen tot gigantisch grote verhalen. Er is niemand die zegt dat je een verhaal van nu niet als een sprookje neer mag schrijven.

Mijn vader geboren in 1903 is zo'n voorbeeld. Je kunt er van alles van maken:
- mijn moeder geboren in
- mijn neefje geboren in
- mijn cavia geboren in
- ons huwelijk geboren in
Na deze beginzin volgt er een kostelijke kleine anecdote.

Of de openingszin van het gelijknamige boek van griffelwinnaar Guus Middag: Ik maak nooit iets mee, maar gisteren......Deze korte verhaaltjes worden altijd afgesloten met (gedeelte van) een bestaand gedicht.

Kortom laat je eens inspireren door een andere schrijver.

loop eens door je huis

Dit is een dagboekschrijfoefening die gebruik maakt van associaties. Loop eens door je huis en kies drie kleine voorwerpen uit. Neem die voorwerpen mee naar je schrijfplek en leg ze voor je neer. Pak je schrijfspullen erbij.

Neem het eerste voorwerp voor je of pak het even vast. Beschrijf daarna wat je ziet. Op het moment dat je aan iets anders denkt, schrijf daar dan over verder. Ben je klaar, ga dan verder met het volgende voorwerp.

Voorbeeld
Een stukje van een insteekpuzzel. Het plaatje laat een bruin hondenhok met een wit hondje zien. Het hondje slaapt. Jaren geleden waren we voor het eerst op wandelvakantie. We hadden gekozen voor de SNP omdat je dan nog eens op plaatsen komt waar je anders nooit zou komen. De laatste wandeldag was lang en even leken we de weg kwijt te zijn. De kaart vertelde ons dat we over een halfverharde weg moesten. Maar klopte het wel dat we dan dwars over het erf van een boederij moesten? Geen mens te zien alleen die vreselijk enge hond. Hij zat aan een lange ketting dat wel. Maar hoelang die ketting nu precies was en hoe stevig, was ons niet echt duidelijk. We durfden het ook niet uit te proberen. Toch maar weer een stukje teruglopen. Verscholen tussen de verharde weg en een schuur was het gezochte pad. De hond blafte. Wij vervolgden onze weg.

haiku - techniek

Een haiku is niets minder of meer dan een gedicht dat bestaat uit drie regels en 17 lettergrepen. De eerste regel bevat vijf lettergrepen, de tweede zeven en de derde regel bestaat weer uit vijf lettergrepen. En toch doe ik de haiku hiermee te kort. Een haiku is veel meer dan dat. Vaak spelen de natuur en de seizoenen een grote rol in deze Japanse dichtvorm. Ik vind het heerlijk om deze gedichten te lezen, maar nog liever maak ik ze zelf. Soms borrelen ze gewoon omhoog tijdens het wandelen.

Probeer het ook eens uit. Het vergt even wat telwerk, maar het is absoluut de moeite waard. En voordat je het weet, ben je ook verslaafd aan het maken van zo'n klein gedichtje.

Wil je meer lezen, kijk dan eens bij:
* Zenonderdedom
* Wikipedia
* Haiku-info
* Haiku-feelings

dialogen

Gesprekken voeren we de hele dag: met onszelf, met andere mensen en soms zelfs fictief. Waarom zou je geen gesprek voeren met je dagboek, een voorwerp of een vakantiefoto? En dat gewoon op papier laten gebeuren?

Bedenk met wie of wat je een gesprek zou willen voeren. Is het misschien een speciale steen die je meegenomen hebt van vakantie? Of wil je weten wat die ene bloem jou te vertellen heeft? Of misschien wel die leuke mevrouw of meneer uit dat tijdschrift? Neem twee kleuren pen. Bepaal welke kleur jij bent en met welke kleur jouw gesprekspartner spreekt. Neem eerst even de tijd om je gesprekspartner te verkennen. Beschrijf het/hem/haar in 5 tot 10 regels. Verwelkom je gesprekspartner daarna en vraag wat het/hij/zij jou te vertellen heeft. Raak samen in gesprek en sluit na verloop van de tijd het gesprek weer af. Vergeet jouw gesprekspartner niet te bedanken voor het gesprek.

regen

Ken je dat? Kijk je 's morgens naar buiten en zie je dat het hard regent. De auto is al vergeven aan een andere huisgenoot en dus wordt het op de fiets het gebruikelijke rondje doen. Je hijst jezelf en je medefietsers in de regenpakken. Een kwartier later sta je buiten en is het droog. Zwaar balen. Gelukkig gaat het dan toch nog even regenen als je fietst, dus heb je die afzichtelijke broek niet voor niets aangetrokken. En terwijl je fietst vraag je je af of je je bril niet af zal zetten. Voor het stoplicht beslaat het kreng en zie je geen fluit meer. Maar doe je die bril af, dan zie je ook niets en voel je alle regendruppels in je gezicht.

Er bestaat geen slecht weer, alleen maar slechte kleding zegt een Engels spreekwoord. En sinds ik dit spreekwoord ken, heb ik het al heel wat keren gebruikt. Het weer is geen tegenstander meer, maar is een deel van mijn wereld geworden.

Vandaag een kleine oefening in waarnemen en schrijven. Als het regent zijn er zoveel dingen te zien, horen, ruiken en voelen. Je ziet een regendruppel langs de ruit naar beneden glijden, tergend langzaam. Je hoort de regendruppels vallen in de dakgoot. In de schuur ruikt het naar natte jassen als je daar alle regenpakken uithangt. Of je voelt een druppel je schoen binnen dringen, die zich langzaam omvormt tot een flinke natte plek. Probeer eens te beschrijven wat regen met jou doet. En probeer daarbij je zintuigen te gebruiken.

randen maar dan anders

Soms gebruik ik randen niet voor het mooie, maar als schrijfoefening. Het is eigenlijk net zoiets als schrijven met de keukenwekker. I.p.v. de tijd te zetten, beperk ik mezelf in de ruimte op de pagina. Eerst schrijf ik de linkerpagina vol, zo snel mogelijk zonder te stoppen. Daarna lees ik de tekst en onderstreep een woord of een zin. Met die zin ga ik op dezelfde manier verder schrijven maar dan op de rechterpagina in het bovenste kader. En daarna herhaalt zich het hele proces nog twee of drie keer. Deze manier leent zich prima om tot de kern van iets te kunnen komen. In het laatste kleine kader zou je ook kunnen kiezen voor het maken van een kort gedicht met de woorden of zinnen die je onderstreept hebt.

Succes!

snel schrijven

bron

Soms dwaal ik door mijn gedachten, de wereld en mijn dromen. Ik sla eens rechtsaf of linksaf en na veel proberen kom ik tot de kern. De ene keer is het doolhof simpel. Er zijn ook talloze keren dat ik echt niet meer weet waar ik me bevind. En iedere keer dat dat gebeurt, is het schrijven een oplossing. Zeker wanneer ik mezelf opleg om zo snel mogelijk te schrijven, zonder mijn pen van het papier af te halen. De keukenwekker staat op 5, 10 of 15 minuten. En alles wat ik doe is pennen, pennen, pennen. Zonder stoppen, zonder nadenken. En als ik het niet meer weet dan herhaal ik het laatste woord totdat ik weer verder kan schrijven. Na afloop lees ik de tekst (hardop) door en zie dan pas wat ik geschreven heb. Boeiend!

Jan Wolkers zei ooit in een interview dat hij niet schreef, maar dat hij las als hij een nieuw boek of essay aan het maken was. Als je blind kunt typen, herken je dat waarschijnlijk ook wel. Je ogen volgen de beweging op het beeldscherm. Letters worden in een ritme aan elkaar geweven tot woorden. Woorden worden zinnen en zo wordt typen lezen. Als je met de hand zo snel mogelijk zonder te stoppen schrijft, dan verlies je dat lezen eigenlijk. Schrijven wordt dan luisteren naar je innerlijke stem die de woorden dicteert. De pen en de hand worden niets anders meer dan de machine die de woorden op papier zet. Het bewustzijn neemt de geschreven taal niet meer waar. Door het stukje tekst weer terug te lezen word je je het weer bewust.

verder schrijven

Schrijven is leuk, heel erg leuk, maar als je moet wachten op inspiratie kan het soms wel dagen duren voordat je weer met pen en papier aan de slag gaat. Ik heb niet altijd zin om weer over de dagelijkse dingen te schrijven, dus is het zoeken naar andere manieren om een ingang te krijgen.

Zoals ik al eerder schreef, kun je woorden verzamelen en daarmee verder schrijven. Een andere manier is het gebruik maken van spreuken of inzichtkaarten. Ik trek een kaartje, schrijf de spreuk over en schrijf dan verder. Soms spreek ik met mezelf af dat ik een pagina vol moet schrijven of ik zet de keukenwekker voor een aantal minuten. Bij beide manieren schrijf ik dan zo snel mogelijk, zonder te stoppen over dat onderwerp. Het is verrassend wat ik soms heb geschreven als ik het nalees. Want door zo snel mogelijk te schrijven, heb ik geen tijd om na te denken of commentaar te leveren op wat ik schrijf. Ik kom beter tot datgene wat in feite onbewust in mij leeft.

Kaarten:
* inzicht kaarten
* psychologische of spirituele inzichtkaarten

Site om een kaartje te trekken en verder te schrijven:
* spreuken
* engelenkaarten

woorden

**********woordenstroom***************************************************
************woordenstroom*************************************************
**************woordenstroom***********************************************
***************woordenstroom**********************************************
*****************woordenstroom********************************************
******************woordenstroom*******************************************
******************woordenstroom*******************************************
********************woordenstroom*****************************************
*********************woordenstroom****************************************
**********************woordenstroom***************************************
***********************woordenstroom**************************************
************************woorden-stroom************************************
***********************woorden----stroom***********************************
**********************woorden-------stroom**********************************
*********************woord------en----stroom*********************************
********************woord-------en------stroom********************************
*******************woord---------en-------stroom*******************************
********************woord-------en------stroom********************************
*********************woord------en----stroom*********************************
**********************woorden-------stroom**********************************
***********************woorden----stroom***********************************
************************woorden-stroom************************************
***********************woordenstroom**************************************
*********************woordenstroom****************************************
********************woordenstroom*****************************************
*******************woordenstroom******************************************
******************woordenstroom*******************************************
*****************woordenstroom********************************************
****************woordenstroom*********************************************
***************woordenstroom**********************************************

Spelen met woorden: met het woord zelf, met de betekenis maar ook grafisch is het leuk spelen met woorden. De mogelijkheden zijn talrijk. Ik krijg er soms een nieuwe kijk op woorden door.

lijstjes

Lijstjes zijn er in soorten en maten. De mogelijkheden voor het maken van lijstjes zijn onbeperkt. Het is een goed hulpmiddel voor als je even niet meer weet waarover je wil schrijven. Met een lijstje is er altijd wel iets te vinden waarover je kunt schrijven.
Maar lijstjes zijn ook een goed hulpmiddel om herinneringen boven te krijgen. Soms komen er situaties boven waar je niet zo snel meer aan gedacht zou hebben zonder zo'n lijstje.

Je kunt heel algemeen beginnen met het maken van een lijstje en het daarna steeds meer specificeren. Een voorbeeld:

kleding :
- trui
- broek
- jas
- hoed
- schoen
- enz.

schoen:
* nette schoenen
* sandalen
* veterschoenen
* sportschoenen
* schoenen van vroeger
* schoenen van nu
* schoenen die ik graag wou hebben, maar niet kreeg
* schoenen die absoluut niet lekker zaten
* schoenen die mooi zijn maar niet draagbaar

Terwijl ik dit lijstje zit te maken, komen bij mij de herinneringen boven aan een tentoonstelling van schoenen die ik ooit bezocht. De schoen als kunstvoorwerp. Zonder zo'n lijstje had ik daar niet zo snel meer aan gedacht.

De mogelijkheden zijn dus onbegrensd en als je de lol van het lijstjes maken eenmaal te pakken hebt, wordt het een soort verslaving.

perspectief

Zelf schrijf ik in mijn dagboek vaak vanuit de 1e persoon (ik). Maar het kan ook heel leuk zijn om een ander aan het woord te laten. Schrijf eens vanuit het perspectief van jouw dagboek, je tas of je sleutelbos.